เราต้องมีปัญญาที่ไม่ติดอยู่ในความมีหรือความไม่มี

หากเรายึดความมีอยู่ ก็เกิดการพังทลายเมื่อสิ่งนั้นเปลี่ยนไป หากยึดเพียงความไม่มี ก็อาจตกไปสู่ความเปล่าประโยชน์ที่ว่าไม่มีอะไรให้พังทลาย ใจที่ติดอยู่กับความมีหรือความไม่มีล้วนกลายเป็นสุดโต่งได้

เมื่อถือว่าสิ่งใดมีอยู่ ความยึดว่าเป็นของเราย่อมเกิดขึ้น และเมื่อสิ่งนั้นเปลี่ยนไป ความสูญเสียและความคับข้องใจก็ตามมา ในทางกลับกัน หากถือว่าทุกอย่างเป็นเพียงความไม่มี การทำงานของความรับผิดชอบและความกรุณาก็อาจอ่อนกำลังลง

ปัญญาที่รู้จริงไม่ค้างอยู่ในการคำนวณความมีและความไม่มี เราต้องการปัญญาไร้การแบ่งแยกที่เห็นปรากฏการณ์โดยไม่ยึดติด และรู้ความว่างโดยไม่ตกสู่นิฮิลิสม์

วันนี้ อย่าหวั่นไหวไปกับความคิดข้างใดข้างหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นความมีหรือความไม่มี จากฐานแห่งธรรมชาติเดิม จงมองปรากฏการณ์อย่างมีปัญญา