ปล่อยให้มันไหลไป แต่อย่าหลงกล
ในหลักปฏิบัติที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นนั้น หลักการของพระนิพพานถูกอธิบายว่าเป็นสิ่งที่ไม่เกิดและเป็นอมตะ: สถานที่ที่แต่เดิมนั้นไม่ได้เกิดขึ้นหรือดับไป ในจิตใจของเรา ความคิด ความรู้สึก ความทุกข์ และอาการหลงผิดมากมายเกิดขึ้นและดับไป แต่การมีอยู่ของการเคลื่อนไหวนั้นไม่ได้หมายความว่าจิตใจดั้งเดิมจะสั่นคลอน
มันก็เหมือนกับทะเล คลื่นจำนวนนับไม่ถ้วนเกิดขึ้นและหายไป แต่ทะเลไม่ได้เกิดใหม่เพราะคลื่นเกิดขึ้น และไม่หายไปเพราะคลื่นลดลง ในทำนองเดียวกัน แม้ว่าน้ำตกจะไหลไม่หยุด แต่เราก็ไม่ควรหลงกลกับการเคลื่อนไหวและลืมธรรมชาติที่แท้จริงของมัน
ชีวิตเราก็เหมือนกัน ความคิดเกิดขึ้นแล้วดับไป ความรู้สึกเกิดขึ้นและดับไป กิจการทางโลกย่อมเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา แต่เราไม่จำเป็นต้องถูกแต่ละคนจับและเขย่า สิ่งสำคัญไม่ใช่การบังคับสิ่งที่เกิดขึ้นให้หายไป แต่เพียงรู้ว่ามันไหลและมองเห็นอย่างถูกต้อง
ปรากฏการณ์มากมายไม่ได้ทำให้เราสูญเสียธรรมชาติของเรา และการเกิดขึ้นของความทุกข์ไม่ได้ลบล้างที่ที่ชัดเจนของจิตใจแต่เดิม ดังนั้นการฝึกฝนจึงไม่ใช่การระงับทุกสิ่ง คือการปล่อยให้สิ่งที่เกิดขึ้นเกิดขึ้นโดยไม่ถูกมันหลอก และปล่อยให้สิ่งที่ผ่านไปโดยไม่ถูกลากไปตาม
วันนี้ขอให้เราปล่อยให้ความคิดไหล ปล่อยให้ความรู้สึกผ่านไป และไม่ถูกกระแสนั้นพัดพาไป เพื่อเราจะได้รู้จักจิตที่ใสสะอาดแต่เดิม
ความคิดและความรู้สึกเกิดขึ้นและดับไปอย่างต่อเนื่อง แต่จิตเดิมไม่ได้เกิดและถูกลบไปตามกระแสนั้น การฝึกฝนไม่ใช่การบังคับให้สิ่งต่างๆ อยู่หรือผลักไสออกไป มันปล่อยให้ไหลไปโดยไม่ถูกหลอก วันนี้ขอให้เรารับรู้ทุกสิ่งที่เกิดขึ้นอย่างเงียบ ๆ
- เมื่อกระแสความคิดและความรู้สึกไหลเร็วขึ้น ผู้ปฏิบัติเกือบถูกพัดพาไป
- พระอาจารย์ชี้ไปยังแสงจันทร์ที่สะท้อนบนแม่น้ำอย่างสงบและไม่หวั่นไหว
- ความคิดยังคงไหล แต่จิตใจเดิมไม่หลงอยู่กับกระแส
- ผู้ปฏิบัติปล่อยให้ความรู้สึกผ่านไป พร้อมระลึกถึงศูนย์กลางที่สว่างดุจแสงจันทร์
- แม่น้ำยังคงไหลและแสงจันทร์ก็แสดงที่แห่งจิตใจอย่างเงียบ ๆ