Bir Düşünceye Ayrım Eklememe Uygulaması

Eşit Aydınlanma ve Muhteşem Aydınlanma, bir bodhisattvanın uygulamasının derinliğini anlatmak için kurulmuş isimler ve aşamalardır. Ama Seon açısından, asıl zihinde -Buda-doğasının kendisinde- ne yüksek ne alçak, ne önce ne sonra vardır. Uygulamanın aşamalarını ayıran sözler, uyanışı anlatmak için ustalıklı bir yöntemdir (upaya); senin asıl yerindeki gerçek basamaklar değildir.

Bugünkü metinde en önemli öğreti, 'ikinci bir düşünceye düşmemek'tir. Bu, hiç düşüncenin olmadığı bir hal anlamına gelmez. Gördüğün, duyduğun, hissettiğin ve bildiğin o anda, hemen üzerine bir ayrım eklemeyip tutunmaman anlamına gelir.

Bir çiçek gördüğünde önce yalnızca çiçeği görürsün. Ama zihin hemen ardından 'hoşuma gitti, gitmedi, bu benim, bunu istiyorum' diye eklendiğinde ikinci bir düşünce doğar. Birinin sözlerini duyduğun anda da, duyduğun düz gerçeğin üzerine 'beni yok saydı, nasıl cesaret eder' gibi bir yorum eklemeye devam edersen, ayrım yeni bir ayrım doğurur.

Öyleyse ikinci bir düşünceye düşmemek, düşünceyi ortadan kaldırmak anlamına gelmez. Bir düşüncenin üzerine bir düşünce daha yığıp ona tutunmamak anlamına gelir. Seon'da sözü edilen 'düşüncesiz zihin' (no-mind), odun ya da taş gibi hiçbir şey bilmeyen bir zihin değildir; her şeyi açıkça bilen, ama o düşüncede kalmayan bir zihindir. Bu, hiçbir yerde durmadan zihni ortaya çıkarma öğretisiyle -hiçbir yere yerleşmeden zihni doğurmakla- bağlantılıdır.

'Şu anda Eşit Aydınlanmada mıyım, yoksa Muhteşem Aydınlanmada mı?' ya da 'Ne kadar uyandım?' diye ölçen düşünce bile, kendini ve uyanışı ikiye bölen bir ikinci düşünce hâline gelebilir. İsimlere ve aşamalara takılmadığında, tek bir düşünceye ayrım eklemediğinde ve görme ile duymada yalnızca açık kaldığında, bulunduğun yerde artık ikiye bölünme olmaz.